पोखरा,
पोखरा महानगरपालिकाका मेयर धनराज आचार्यले पोखराको पर्यटन क्षेत्रलाई नयाँ उचाइमा पुर्याउन र यहाँको मौलिक हस्पिटालिटी (आतिथ्यता) लाई जोगाइराख्न सम्बद्ध सबै पक्षलाई आग्रह गर्नुभएको छ । पाेखरा छिनेडाँडामा रहेकाे नेपालकाे पहिलाे हाेटलम्यानेजमेन्ट कलेज एनटिएचएमसीमा आयोजित होटल व्यवसायी तथा पर्यटन क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूका लागि ‘पाँच दिने विशेष ‘ट्रेन द ट्रेनर’ (Train the Trainer) विषयक ५ दिने विशेष तालिमकाे प्रमुख अतिथि रहन् भएका मेयर आचार्यले यस्तो बताउनुभएको हो ।
मेयर आचार्यले पोखराको पर्यटनलाई केवल परम्परागत रूपमा मात्र नभई समयसापेक्ष र व्यावसायिक ढंगले अगाडि बढाउनुपर्नेमा जोड दिनुभयो । मेयर आचार्यले सैद्धान्तिक ज्ञान (प्रिन्सिपल) सँगसँगै व्यावहारिक ज्ञान र यहाँको भूगोल सुहाउँदो पर्यटनको विकास हुनुपर्ने बताउनुभयो । “तालिम दिनेले सिद्धान्तका कुरा गर्नुहोला, तर हाम्रो रियालिटी, हाम्रो भूगोल र हाम्रो सोसियो-इकोनोमिक परिस्थितिलाई बुझेर मात्र हामीले यस क्षेत्रको सुधार गर्न सक्छौं,” उहाँले भन्नुभयो । पोखरा तुलनात्मक रूपमा अन्य क्षेत्रभन्दा न्यानो आतिथ्यता (Warm Hospitality) का लागि चिनिने उल्लेख गर्दै उहाँले यो शाखलाई बचाइराख्नु होटल व्यवसायीहरूको मुख्य जिम्मेवारी रहेको स्मरण गराउनुभयो । पोखरालाई नेचर (प्रकृति), कल्चर (संस्कृति) र एडभेन्चर (साहसिक पर्यटन) को संगमका रूपमा चिनाउँदै यी तीनै कुरालाई एकसाथ अगाडि बढाउन होटलहरूले आफ्नो भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ थियो ।
दक्ष जनशक्ति र ‘हाई-इन्ड’ पर्यटनमा जोड
कार्यक्रममा बोल्दै मेयर आचार्यले नेपालबाहिर विभिन्न देशमा होटल म्यानेजमेन्ट र पर्यटन क्षेत्रमा अध्ययन तथा काम गरिरहेका नेपाली जनशक्ति र पोखराकै कलेजहरूबाट उत्पादित जनशक्तिलाई पोखरामै टिकाइराख्ने वा फर्काउने वातावरण बनाउनुपर्ने धारणा राख्नुभयो । पोखरामा हाल करिब ५० हजार बेड क्षमता पुगिसकेको अवस्थामा नयाँ वर्ष र केही विशेष सिजनमा मात्र नभई वर्षैभरि पर्यटक भित्र्याउने रणनीतिको आवश्यक रहेको उहाँले बताउनुभयो । पोखराले अब कस्तो खालको पर्यटनलाई लक्षित गर्ने भन्नेबारे स्पष्ट हुनुपर्ने र ‘हाई-इन्ड’ (उच्च खर्च गर्ने) पर्यटकहरूलाई आकर्षित गर्न सुइट रुम तथा होटलहरूको स्तरीकरण (ग्रेडिङ) मा ध्यान दिनुपर्ने उहाँको तर्क थियो ।
पर्यटन क्षेत्र चौबीसै घण्टा सजग रहनुपर्ने
पर्यटन उद्योग कुनै निश्चित समय वा घण्टामा बाँधिएर नहुने भन्दै मेयर आचार्यले जुनसुकै परिस्थितिमा पनि तुरुन्त सेवा दिनका लागि पर्यटन व्यवसायीहरू सधैं तयार र अनुकूल हुनुपर्ने बताउनुभयो । महानगरले पर्यटन क्षेत्रको विकासका लागि विभिन्न चरणमा तालिमहरू सञ्चालन गरिरहेको र हालसम्म ४०० भन्दा बढी टुरिस्ट गाइडहरूलाई सर्टिफिकेट तथा लाइसेन्स प्रदान गरिसकिएको जानकारी समेत उहाँले दिनुभयो ।
पोखरालाई पर्यटनको नमुना राजधानी बनाउनु पर्छ: लामिछाने
नेपाल पर्यटन बोर्ड (NTB) गण्डकी प्रदेशका निर्देशक मणिराज लामिछानेले पोखरालाई देशकै पर्यटकीय राजधानी घोषणा गरिसकिएको अवस्थामा अब यहाँका गतिविधिहरू पनि अन्य प्रदेशका लागि उदाहरणीय हुनुपर्ने बताउनुभयाे।
- गुणस्तरीय तालिम र स्वीस हस्पिटालिटीको महत्त्व: स्वीस हस्पिटालिटी (Swiss Hospitality) विश्वभर नै उच्च गुणस्तरका लागि प्रख्यात रहेको उल्लेख गर्दै निर्देशक लामिछानेले नेपालका धेरै पर्यटन व्यवसायी र जनशक्ति तालिमका लागि स्विट्जरल्याण्ड वा अस्ट्रिया जान लालायित हुने गरेको स्मरण गराउनुभयो। काठमाडौँका गेट (GATE), सिल्भर माउन्टेन जस्ता कलेजहरूले सोही पाठ्यक्रम अनुसार उत्कृष्ट शिक्षा दिइरहेको र गेट कलेजको एउटा शाखा पोखरामा पनि रहेकाले यहाँका व्यवसायीहरू यसको गुणस्तरसँग परिचित रहेको उहाँले बताउनुभयो।
- तालिमलाई कार्यस्थलमा उतार्ने चुनौती: पाँच दिनको यो सघन (Intense) तालिम निकै महत्त्वपूर्ण रहेको बताउँदै उहाँले सहभागी सबैजना पर्यटन क्षेत्रको नेतृत्वदायी भूमिका (Leadership Position) मा हुनुभएकाले यहाँ सिकेका कुराहरूलाई आफ्ना आ-आफ्ना प्रतिष्ठान र होटलहरूमा व्यावहारिक रूपमा लागू गर्न आग्रह गर्नुभयो।
- नवीनतम कार्य र नेतृत्वदायी सोच: “पोखरा पर्यटनको राजधानी भइसकेकाले अब हामीले केवल परम्परागत नभई सधैँ नयाँ र रचनात्मक (Creative) कामहरू गर्नुपर्छ,” निर्देशक लामिछानेले भन्नुभयो, “हामीले गरेका राम्रा कामहरू हेरेर बाँकी छ वटै प्रदेशले सिकून् भन्ने हिसाबले हामी अगाडि बढ्नुपर्छ।”
- तालिम स्थल र कलेजको प्रशंसा: नेपालको पहिलो पर्यटन कलेज ‘नेपाल टुरिजम एण्ड होटल म्यानेजमेन्ट कलेज’ (NTHMC) को प्रगतिको प्रशंसा गर्दै उहाँले तालिमका लागि यो कलेजले उपलब्ध गराएको वातावरण र हस्पिटालिटी ‘फोर स्टार’ (4-Star) स्तरको रहेको भन्दै खुसी व्यक्त गर्नुभयो।
तालिम आयोजना गरेकोमा स्वीस कन्ट्याक्ट र स्वीस हस्पिटालिटीप्रति आभार प्रकट गर्दै निर्देशक लामिछानेले आगामी दिनमा पर्यटन क्षेत्रमा जहाँ-जहाँ कमि-कमजोरी वा समस्याहरू छन्, त्यहाँ पर्यटन बोर्डले व्यवसायीहरूसँग मिलेर सहकार्य गर्ने प्रतिबद्धता समेत जनाउनुभयो।
गुणस्तर सुधारका लागि ‘ट्रेन द ट्रेनर’ तालिम : अध्यक्ष अशोक पालिखे
NTHMC का अध्यक्ष अशोक पालिखेले पोखराको पर्यटन र हस्पिटालिटी क्षेत्रको गुणस्तर अभिवृद्धिका लागि दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्न कलेजमा ‘ट्रेन द ट्रेनर’ (Train the Trainer) कार्यक्रमको सुरुवात गरिएको बताउनुभयाे । स्वीस कन्ट्याक्ट र संसारकै प्रसिद्ध होटल म्यानेजमेन्ट कलेज ‘एसएचएल लुजानी’ (SHL Luzane) सँगको सहकार्यमा कलेजले विशेष तालिम आयोजना गरेको बताउनु भयाे ।
- तालिमको उद्देश्य र आगामी योजना: यो पाँच दिने सघन तालिमको मुख्य उद्देश्य पर्यटन क्षेत्रका लागि ‘ट्रेनर’ (प्रशिक्षक) हरू तयार पार्नु हो। यहाँबाट उत्पादित प्रशिक्षकहरूले आगामी जुलाई महिनामा पोखरा र यस क्षेत्रका होटलहरूमा कार्यरत करिब ५०० जना कर्मचारीहरूलाई हस्पिटालिटी, फ्रन्ट डेस्क लगायतका विभिन्न विधामा विशेष तालिम प्रदान गर्नेछन्, जसले यहाँको सेवाको गुणस्तरलाई उल्लेख्य रूपमा बढाउनेछ।
- तालिमका लागि NTHMC नै रोजिनुको कारण: कलेजको उपयुक्त शैक्षिक वातावरण र भौतिक पूर्वाधारका कारण विदेशी विज्ञहरूले तालिमका लागि यस कलेजलाई छनोट गरेको अध्यक्ष पालिखेले स्पष्ट पार्नुभयो। “यो कुनै व्यक्तिको निजी कलेज नभएर समुदायको कलेज (सामूहिक कलेज) भएकाले पनि उहाँहरूले यसलाई प्राथमिकता दिनुभएको हो,” उहाँले भन्नुभयो। कार्यक्रमका लागि आएका एसएचएलका प्राध्यापक जोर्डन (Jordan) लगायतका विज्ञ टोलीले कलेजको हस्पिटालिटी र वातावरणलाई ‘फोर स्टार’ (4-Star) सरहको भनी प्रशंसा गरेको उहाँले जानकारी दिनुभयो।
- दिगो पर्यटन र जनशक्तिको आवश्यकता: पोखराको पर्यटनलाई थप आकर्षित बनाउन र गुणस्तर कायम राख्न प्रशिक्षित जनशक्तिको विकल्प नरहेको उहाँले औंल्याउनुभयो। कार्यक्रममा पोखराका विभिन्न होटलका महाप्रबन्धक (GM) र सिनियर म्यानेजरहरूको सहभागिता रहेको छ, जसमा पोखराका अतिरिक्त स्याङ्जाका वेलनेस टुरिजमका प्रतिनिधिहरू समेत सामेल भएका छन् ।
अध्यक्ष पालिखेले पोखरा महानगरपालिकाका मेयरले आगामी बजेटमा होटल म्यानेजमेन्ट कलेजहरूसँग सहकार्य गरेर अगाडि बढ्ने प्रतिबद्धता जनाएकोमा खुसी व्यक्त गर्दै, गुणस्तरीय पर्यटन विकासका लागि तालिम र दक्ष जनशक्ति नै मुख्य जग भएको कुरामा जोड दिनुभयो।
रणनीतिक नेतृत्व र दिगो व्यवस्थापनको आवश्यकता: प्रिन्सिपल प्रकाश रेग्मी
NTHMC का प्रिन्सिपल प्रकाश रेग्मीले पोखराको पर्यटन क्षेत्रलाई थप व्यावसायिक र प्रतिस्पर्धी बनाउनका लागि रणनीतिक नेतृत्व (Strategic Leadership) र दिगो व्यवस्थापनको आवश्यकता रहेको बताउनुभयाे । उहाँले कलेजको २७ वर्षको इतिहासमा यो तालिम एक कोशेढुङ्गा सावित हुने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
- तालिमको महत्त्व र ‘ट्रेनर’ उत्पादन: यो कार्यक्रम पोखरा र गण्डकी प्रदेशकै पर्यटन विकासका लागि महत्वपूर्ण रहेको बताउँदै उहाँले कलेजका तर्फबाट यसमा जोडिन पाउनु गौरवको विषय भएको उल्लेख गर्नुभयो। यस तालिमबाट उत्पादित प्रशिक्षकहरूले आगामी दिनमा पोखराका अन्य होटल व्यवसायी र कर्मचारीहरूलाई प्रशिक्षित गर्नेछन्। साथै, स्वीट्जरल्याण्डको प्रतिष्ठित कलेज ‘एसएचएल’ सँगको यो सहकार्यले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा समेत सकारात्मक सन्देश जाने उहाँको भनाइ थियो।
- रणनीतिक व्यवस्थापन र बजारको माग: “अब होटल चलाउने कुरामा मात्र सीमित नभई समग्र समाज र बजारको माग (Market Need) अनुसार पर्यटनलाई कसरी अगाडि बढाउने भन्ने रणनीतिक सोच आवश्यक छ,” प्रिन्सिपल रेग्मीले भन्नुभयो, “हामीले होटलमुखी हस्पिटालिटी (Hotel Driven Hospitality) मात्र नभएर पर्यटकमुखी हस्पिटालिटी (Tourist Driven Hospitality) मा काम गर्नुपर्छ र यसका लागि व्यवसायीहरूको क्षमता विकास हुनु जरुरी छ।”
- होटलहरूको ‘रेटिङ’ रणनीति र महानगरसँग सहकार्य: काठमाडौँमा नाथम (NATHM) र पर्यटन मन्त्रालयले होटलहरूको स्तरीकरण र ‘रेटिङ’ गरे जस्तै पोखरा महानगरपालिकाले पनि आफ्नै ‘रेटिङ रणनीति’ र कार्यविधि बनाउनुपर्ने उहाँले प्रस्ताव गर्नुभयो। यसका लागि होटल म्यानेजमेन्ट कलेज र व्यवसायीहरूसँग सहकार्य गरेर सूचकहरू (Indicators) तयार पार्न महानगर सक्षम रहेको उहाँले औंल्याउनुभयो।
- तालिमको कार्यतालिका र अनुशासन: एसएचएलका मुख्य प्रशिक्षक जोर्डन (Jordan) को प्रशंसा गर्दै उहाँले स्वीस संस्कृति र समयको अनुशासन (Punctuality) लाई आत्मसात् गर्न सहभागीहरूलाई आग्रह गर्नुभयो। बिहान ९:०० देखि दिउँसो ३:३० बजेसम्म चल्ने यो सघन तालिममा सहभागी १५ जना व्यवसायी तथा व्यवस्थापकहरूले सक्रिय रूपमा ज्ञान र सीप आर्जन गर्ने उहाँले विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।
- दिगो पर्यटनका लागि महत्त्वपूर्ण : मुख्य प्रशिक्षक जोर्डनस्विस होटल म्यानेजमेन्ट एजुकेशन सिस्टम (SHL) का मुख्य प्रशिक्षक जोर्डनले प्रशिक्षणमा सहभागीहरूलाई स्वागत गर्दै पोखरालाई नेपालकै दिगो पर्यटन केन्द्र बनाउने लक्ष्यमा यो कार्यक्रमले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।सन् १९०९ देखि आतिथ्य व्यवस्थापन (Hospitality Management) मा विशिष्ट पहिचान बनाएको एसएचएल (SHL) का तर्फबाट मुख्य प्रशिक्षक जोर्डनले होटल व्यवसायमा दिगो रणनीति निर्माण, मार्केटिङ तथा सेल्स, जोखिम व्यवस्थापन र नेतृत्व क्षमता विकास जस्ता विषयमा प्रशिक्षण दिइने जानकारी गराउनुभयो।समाराेहमा पाेखरा पर्यटन परिषदका प्रथम उपाध्यक्ष हरि भुजेल, हाेटल एशाेसियसन पाेखराका अध्यक्ष लक्ष्मण सुवेदी, सागर चापागाइँ, नवराज अधिकारी,समारोहमा पोखरा महानगरपालिकाका कृषि महाशाखा प्रमुख मनहर कडरिया, विनाेद न्याैपाने, विष्णु कुमार मल्ल, यूनिकोम र होटल एसोसिएसनका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रमकाे सञ्चालन कलेजका इक्जाम कन्ट्राेलर शुरेसराज अधिकारीले गर्नुभएकाे थियाे ।
